{"id":165251,"date":"2025-09-24T13:00:12","date_gmt":"2025-09-24T11:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.change.inc\/?p=165251"},"modified":"2025-09-26T09:09:29","modified_gmt":"2025-09-26T07:09:29","slug":"hoe-een-nieuwe-europese-co2-prijs-de-adoptie-van-warmtepompen-en-elektrische-autos-vanaf-2027-kan-versnellen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.change.inc\/transities\/energie-transitie\/hoe-een-nieuwe-europese-co2-prijs-de-adoptie-van-warmtepompen-en-elektrische-autos-vanaf-2027-kan-versnellen","title":{"rendered":"Hoe een nieuwe Europese CO2-prijs de adoptie van warmtepompen en elektrische auto\u2019s vanaf 2027 kan versnellen"},"content":{"rendered":"

De ontwikkeling van de verkoop van warmtepompen<\/a> en elektrische auto\u2019s<\/a> in de afgelopen jaren laat zien dat wijzigingen bij overheidsregelingen nog altijd grote invloed hebben. Het kabinet-Schoof heeft hierbij vooral op rem getrapt<\/a>, maar het tij kan keren als er vanaf 2027 een nieuwe, Europese CO2-heffing van kracht wordt die emissies van gebouwen en het wegtransport raakt.<\/p>\n

De nieuwe Europese CO2-prijs raakt de kosten van brandstoffen zoals aardgas, benzine en diesel. Uit een nieuw rapport<\/a> van onderzoeksbureau BoombergNEF blijkt dat dit forse effecten kan hebben.<\/p>\n

In een basisscenario wordt gerekend met een CO2-prijs die vanaf 2027 in drie jaar stijgt van ongeveer 80 euro naar 120 euro per ton. Ter vergelijking: in het huidige Europese emissiehandelssysteem is de marktprijs<\/a> van CO2 nooit hoger geweest dan 105 euro per ton.<\/p>\n

De lidstaten van de EU kunnen de impact van CO2-beprijzing van fossiele brandstoffen onder meer beperken door een versnelde overstap te stimuleren naar warmtepompen als alternatief voor verwarming met gas of stookolie. Voor het wegvervoer kan elektrisch rijden een extra impuls krijgen, als alternatief voor brandstofmotoren die op benzine of diesel draaien.<\/p>\n

Het nieuwe stelsel voor het beprijzen van de CO2-uitstoot van gebouwen en wegvoertuigen zit behoorlijk ingewikkeld in elkaar. Change Inc. geeft een uitleg in zeven stappen.<\/p>\n

#1 Europese CO2-prijs: regulering van emissierechten en handelsmarkt<\/h2>\n

De Europese Unie werkt voor beprijzing van CO2-uitstoot al jaren met een systeem van emissierechten, het EU ETS<\/a> (Emissions Trading System). Daarbij hebben specifieke sectoren – veelal de grote, industri\u00eble uitstoters zoals de energie, staal- en chemiesector – de plicht om jaarlijks bij een nationale autoriteit emissierechten in te leveren op basis van de hoeveelheid CO2 die ze uitstoten. \u00c9\u00e9n zo\u2019n recht heeft betrekking op een ton CO2-uitstoot.<\/p>\n

De emissierechten kunnen gekocht worden via primaire veilingen, waar de bedrijven die onder de inleverplicht vallen aan mee kunnen doen. Daarnaast is er een secundaire markt waar ongebruikte emissierechten \u2013 die dus niet zijn ingeleverd bij de nationale emissieautoriteit \u2013 kunnen worden verhandeld. De hoogte van de CO2-prijs wordt bepaald door vraag en aanbod op de primaire veilingen en de secundaire handelsmarkt.<\/p>\n

Doordat het aantal te veilen emissierechten jaarlijks daalt, worden bedrijven gestimuleerd om hun CO2-emissies omlaag te brengen. Het is namelijk erg kostbaar voor een bedrijf, als het m\u00e9\u00e9r CO2 uitstoot in een jaar vergeleken met het aantal ingeleverde emissierechten. Dan treedt een bestuurlijke boete<\/a> in werking, waarbij 100 euro per ton te veel uitgestoten CO2 moet worden betaald.<\/p>\n

#2 Niet \u00e9\u00e9n, maar twee CO2-prijzen<\/h2>\n

Zoals aangegeven geldt het huidige ETS voor specifieke sectoren, met nadruk op de zware industrie. De luchtvaart valt in beperkte mate onder het emissierechtensysteem, omdat Europese luchtvaartmaatschappijen vooralsnog alleen voor de CO2-uitstoot van vluchten binnen de EU emissierechten moeten inleveren.<\/p>\n

Vanaf 2027 komt er voor de gebouwde omgeving en het wegtransport een uitbreiding met de naam ETS II<\/a>. Dit werkt in principe op dezelfde manier als het huidige ETS, maar gaat wel gescheiden opereren.<\/p>\n

Leveranciers van bijvoorbeeld aardgas voor de verwarming van gebouwen en woningen, en verkopers van motorbrandstoffen zoals benzine en diesel, moeten op basis van de CO2-uitstoot van deze fossiele brandstoffen een bepaald aantal emissierechten per jaar inleveren bij hun nationale emissie-autoriteit.<\/p>\n

Voor het ETS II worden er in 2027<\/a> iets meer dan 1 miljard uitstootrechten geveild (dus goed voor 1 miljard ton CO2-uitstoot) en daarna daalt dat aantal in principe ieder jaar met ruim 5 procent. In de onderstaande grafiek is te zien dat er op die manier in 2030 nog zo’n 850 miljoen emissierechten worden geveild.<\/p>\n

\"\"

Onder het ETS II-stelsel daalt het aantal te veilen emissierechten voor de uitstoot van CO2 jaarlijks. Bron: EC\/BloombergNEF, bewerking Change Inc.<\/p><\/div>\n

De emissierechten voor het wegtransport en de gebouwde omgeving vallen onder een aparte inleverplicht. Dit is van belang voor de secundaire handelsmarkt. Sectoren die onder respectievelijk het ETS en ETS II vallen, opereren\u00a0gescheiden<\/a>. Emissierechten van de twee stelsels zijn dus niet inwisselbaar.<\/p>\n

Voor een staalbedrijf dat onder het ETS opereert, heeft het weinig zin om op de secundaire markt van het ETS II emissierechten te kopen, omdat die niet geldig zijn bij inlevering voor bedrijven die onder het eerste ETS-stelsel vallen. Omgekeerd kan een brandstofleverancier die onder ETS II valt, weinig met emissierechten van het eerste ETS-stelsel, omdat die niet meetellen voor ETS II.<\/p>\n

Het gevolg hiervan is dat er vanaf 2027 twee aparte markten voor CO2-beprijzing ontstaan in de EU met elk hun eigen marktprijs.<\/p>\n

#3 Europese Unie bouwt schokdempers in voor ETS II<\/h2>\n

Gelet op de directe impact op burgers en bedrijven van een CO2-prijs voor fossiele brandstoffen, wordt er vanuit de EU gestuurd op een vlakke ontwikkeling van ETS II-prijzen in de eerste vijf jaar. De EU heeft daarvoor naast de jaarlijks vastgestelde hoeveelheid emissierechten die brandstofleveranciers bij veilingen kunnen kopen, een aparte buffer gecre\u00eberd van in totaal 600 miljoen emissierechten (dus goed voor 600 miljoen ton extra uitstoot).<\/p>\n

Uit de zogenoemde \u2018market stability reserve<\/a>\u2019 kan onder voorwaarden geput worden om tijdelijk extra emissierechten op de markt te gooien, en daarmee het aanbod van emissierechten te vergroten. Dit kan alleen in specifieke situaties als de CO2-prijs van het ETS II te hard stijgt.<\/p>\n

Voor het jaar 2027 wordt gemikt op een CO2-prijs voor het ETS II van ongeveer 59 euro per ton<\/a>. Dat is beduidend lager is dan de marktprijs van het huidige ETS. In de onderstaande grafiek is te zien dat die momenteel zo\u2019n 76 euro bedraagt.<\/p>\n